pl-en
Mapa serwisu
Biuletyn Informacji Publicznej
Dziennik Ustaw Dziennik Ustaw
Monitor Polski Monitor Polski
 Zarządzenia Zarządzenia
Uchwały Uchwały
Zamówienia publiczne Zamówienia publiczne
Gospodarka Komunalna Gospodarka Komunalna
Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Kołaczyce Plan Zagosp. Przest. GK
LGD Nowa Galicja LGD "Nowa Galicja"
Program Integracji Społecznej Program Integracji Społecznej
LGD Nowa Galicja "Program poprawy czystości
zlewni rzeki Wisłoki"
Gminny Oœrodek Kultury w Kołaczycach GOK
Orlik 2012 Orlik 2012
Wrzesień 2017
Pn Wt Śr Cz Pt So Nd
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30

Imieniny:
Tekli, Bogusława, Linusa
Polecamy
  • internetowy portal młodzieżowy

    internetowy portal młodzieżowy
    SZOK
    Świat z Okna Kołaczyc na

  • HOTSPOT FREE INTERNET

    HOTSPOT KOŁACZYCE
    GOK

  • Ciepło z Ziemi

    Ciepło z Ziemi
    KOLEKTORY SŁONECZNE
    Dopłaty na kolektory z
    Firmą ARGUS Sp. z .o.o.

  • Oœrodek szkoleniowy
    • UL. KUŹNICY KOŁŁĄTAJOWSKIEJ 23F/U3
      31-234 KRAKÓW , MAŁOPOLSKIE

      Telefon: 12 665 33 29

      Fax: 26653329

  • Parafia Kołaczyce

    Parafia Kołaczyce
  • Gminna Biblioteka

    Gminna Biblioteka Publiczna w Kołaczycach
  • Ochotnicza Straż Pożarna Kołaczyce

    OSP Kołaczyce
  • MKS Ostoja Kołaczyce

    Ostoja Kołaczyce
  • ORZEŁ Bieździedza

    Orzeł  BieŸdziedza
  • Telewizja Internetowa Kołaczyce

    Telewizja Internetowa Kołaczyce
  • Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Kołaczycach
    w Kołaczycach

    Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Kołaczycach
  • Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum
    w Kołaczycach

    Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Kołaczycach
  • Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum
    w Bieździedzy

    Zespół Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Bieździedzy
  • Zespół Szkół Społecznych w Krajowicach

    Zespół Szkół Społecznych w Krajowicach
  • Zespół Szkół Społecznych w Sieklówce

    Zespół Szkół Społecznych w Sieklówce
  • Zespół Szkół Społecznych im. Jana Pawła II
    w Sowinie

    Zespół Szkół Społecznych im. Jana Pawła II w Sowinie
  • Fundusze Europejskie

    Fundusze Europejskie
Kultura i oświata
Ożywienie kulturalne i reformacja, które przeszły przez Polskę w okresie Odrodzenia nie ominęły również Kołaczyc. Pomimo, że były one posiadłością klasztorną, to jednak przebywali w nich arianie, mający nawet swój zbór w kamieniczce na przedmieściu Kołaczyc. Przeprowadzona w 1602 roku wizytacja szkoły w Kołaczycach stwierdza, że tutejszy nauczyciel, kantor kołaczycki, Jan Stefanides, podejrzany był o herezję. W Kołaczycach działała szkoła typu miejskiego, która prawdopodobnie powstała przed 1595 rokiem. O jej istnieniu dowiadujemy się z wizytacji przeprowadzonej w 1595 roku z polecenia biskupa Radziwiłła przez archidiakona krakowskiego, Krzysztofa Kazimirskiego. Szkoła ta była wizytowana jeszcze dwa razy, w 1602 i w 1608 roku. Notatki i uwagi wizytatorów dowodzą, że tak w powiecie jasielskim, jak i w samych Kołaczycach, duży wpyw wywierała reformacja, zwłaszcza arianizm. Uposażenie nauczycieli w miastach i miasteczkach było w gestii proboszcza i mieszczan, a częściowo opierało się o fundację. Natomiast nauczyciele mieli swój udział w opłatach kościelnych i daninach, więc ich uposażenie było bardzo niskie, dlatego zmuszeni byli szukać innych źródeł dochodu. Dzieci uczyły się katechizmu, śpiewu kościelnego, początków łaciny, ministrantury oraz czytania i pisania. Poziom kołaczyckiej szkoly był dość wysoki. Szkołę w Kołaczycach kończyły dzieci bogatych mieszczan, bo prawie z zasady umieli pisać członkowie władz miejskich, a podpisywanie krzyżykami dokumentów w urzędzie nie należało do rzadkośći.

Życie kulturalne przed rozbiorami:

Życie kulturalne nie tylko ograniczało się do spraw oświatowych. Rozwijało się również w cechach. Czczono swych patronów, odprawiano uroczyste nabożeństwa, brano udział w procesjach. Na uroczystości kołaczycanie zakładali odpowiedni strój. Mężczyźni strolili się w długą, sukienną, granatową, falistą kapotę, pas jedwabny, kolorowy, i w wysoką z siwego barana, z wstążkami na boku czapkę. Strojem kobiet była czapka z materiału ozdobionego w złote kwiaty, jubka podbita lisami lub futrem białym, fałdzista w kwiaty spódnica i czerwone albo żółte z koronkami trzewiki. Dziewczęta nosiły długie sploty włosów z rozpuszczonymi na plecach wstążkami, kaftaniki białe lub kolorowe, gorsety z wywiniętą na nie koło szyi suto obszlarkowaną koszulą, białe perkalowe krótkie spódnice i fartuszki oraz farbowane trzewiki.

Reformy szkolnictwa w okresie porozbiorowym:

Po pierwszym rozbiorze Polski, powiat jasielski nie korzystał już z dobrodziejstw Komisji Edukacji Narodowej ponieważ ziemie te należały do Austrii. Pod zaborem austriackim organizacja szkolnictwa wzorowała się na "ustawie szkolnej" z 1805 roku, która zdecydowała o szkolnictwie galicyjskim na okres 50 lat. W wyniku reformy powstały szkoły trywialne, dzielące się na dwa stopnie. Pierwszy stopień obejmował dwa lata nauki, drugi - jeden rok. W 1868 roku otwarto Gimnazjum Męskie w Jaśle, w którym prowadzono naukę w języku polskim i niemieckim. Sytuacja zmieniła się na korzyść Polaków po 1870 roku. Jeszcze w 1869 roku wprowadzono na miejsce szkoły trywialnej szkołę ludową, w której nauka miała być powszechna, a językiem wykładowym język polski. Opiekę nad szkołami przejęli starostowie, a bezpośredni nadzór sprawowali inspektorzy. Prawdopodobnie na początku XIX wieku został wybudowany w rynku budynek piętrowy, murowany, przeznaczony na urząd gminny, na górze mieściły się przez pewien czas cztery klasy szkolne i kancelaria. W podwórku za budynkiem była drewutnia i ustępy. Budynek stoi do dnia dzisiejszego, obecnie mieści się w nim apteka i Urząd Gminy. W 1880 roku zaczęto budować nowy, o wiele bardziej okazały, jednopiętrowy dom, służący młodzieży Kołaczyc do 1975 roku. Była to oryginalna szkoła, w środku miała wieżyczkę z zegarem, a na samym szczycie chorągiewkę z blachy z wyciętą datą budowy - 1880 rok. Przejeżdżający turyści uważają, że jest to ratusz, lecz mylą się, ponieważ ratusz znajdował się na miejscu gdzie teraz jest Spółdzielnia Branży Skórzanej. Szkoła w Kołaczycach była już wtedy czteroklasowa, koedukacyjna, ludowa. Ukończenie nauki szkolnej sześcioletniej dawało uprawnienia wstępu do gimnazjum, które odpowiadało dzisiejszej szkole średniej. W 1880 roku szkoła zatrudniała pięciu nauczycieli, a w 1895 roku było ich siedmiu. Uczęszczało do niej wtedy 120 dzieci mieszczańskich.

XIX-wieczny rozkwit kołaczyckiej kultury


Afisz amatorskiego przedstawienia pt.: "Błażek opętany"

Początki ożywienia kulturalnego:

Już w XIX wieku Kołaczyce posiadały kanalizację, co świadczy o pewnym poziomie życia i zamożności mieszkańców. Dzięki swobodom panującym w Galicji, dość bujnie rozwijało się tu życie kulturalne. Ówczesne życie kulturalne Kołaczyc skupiało się wokół szkoły. Obchodzono i organizowano uroczystości związane z patriotycznymi rocznicami, urządzano liczne imprezy. Dla przykładu można podać, że w kronice tutejszej szkoły, oprócz adnotacji o odbywających się wtedy w Kołaczycach uroczystościach zachowało się siedem oryginalnych afiszy, zapraszających obywateli Kołaczyc na odgrywane sztuki. Dochód z nich przeznaczano na ubogą młodzież szkolną, której kupowano ubrania, na zakup sprzętu strażackiego, na budowę nowego kościoła, na zegar na wieży szkolnej itp. Najwięcej angażowali się do tej pracy nauczyciele i szewcy. Widać to wyraźnie z obsady ról. 22 maja 1898 roku odbyło się w Kołaczycach przedstawienie amatorskie, rozpoczęte "Radą" (wątek z Pana Tadeusza), po czym nastąpiła właściwa sztuka pt.:"Błażek opętany". Była to krotochwila w jednym akcie ze śpiewami. Obsadę stanowiło 8 osób. Do kolejnych wielkich przedstawień zaangażowano też studentów, maturzystów i licealistów oraz młodzież rzemieślniczą. W stuletnią rocznicę urodzin Adama Mickiewicza odbyły się w Kołaczycach wielkie uroczystości patriotyczne z udziałem około 2000 obywateli. Na zakończenie uroczystości zasadzono na rynku lipę, na pamiątkę tej uroczystości. W szkole otwarto "Czytelnię", dla której w kwietniu 1898 roku Krakowskie Towarzystwo Oświaty Ludowej nadesłało 162 książki, które miały być zaczątkiem biblioteki. Początek XX wieku zaznaczył się wzmożonym uciskiem Polaków w zaborze pruskim. W odpowiedzi na to Polacy w Galicji postanowili pokazać Niemcom, że naród polski ma jeszcze wielką siłę żywotną i na znak protestu zarządzono w całej Galicji uroczystości grunwaldzkie. Także i w Kołaczycach odbyła się 17 sierpnia 1902 roku uroczystość grunwakldzka. Ponownie w 1910 roku na ziemiach polskich manifestowano 500 - lecie zwycięstwa pod Grunwaldem. Uczczono również rocznicę Konstytucji 3 Maja, urządzając w 1903 roku uroczysty pochód, któremu przewodzili nauczyciele. 16 czerwca 1903 roku kołaczycanie postanowili budować nowy kościół. Kamień węgielny pod budowę nowego kościoła położono 26 lipca 1903 roku, w dniu patronki Kołaczyc, świętej Anny. Nowy kościół miał stanąć na miejscu starego, dlatego część starego rozebrano, a z uzyskanego w ten sposób drzewa zbudowano zastępczą salę w miejscu, gdzie obecnie mieści się kino "Flisak". Plan nowego kościoła wykonał architekt, Stanisław Majewski. Budowę zakończono w 1906 roku i w tym samym roku dokonano również jego poświęcenia (opis kościoła znajdziecie w informatorze). Nauczyciele kołaczyccy brali czyny udział w życiu środowiska, organizowało różne formy pracy pozaszkolnej: kursy, dziecińce letnie, półkolonie. Po pierwszej wojnie światowej nie było w Kołaczycach analfabetyzmu jako zjawiska masowego. Jedynie znikomy procent ludności nie umiał czytać i pisać, byli to przeważnie ludzie starsi. Przed wojną w latach 1937 - 1939 w Nawsiu Kołaczyckim istniało prywatne gimnazjum bez praw państwowych. Prowadzili je Stanisław Matysik i Józef Mardyła. Młodzież uczyła się dwa lata, a później trzeba było zdawać do trzeciej klasy gimnazjum prywatnego w Strzyżowie. Młodzież rzemieślnicza zrzeszała się w klubie "Ostoja", z którym współpracowała miejscowa inteligencja. Przy klubie zorganizowano chór męski. Związek Młodzieży Wiejskiej miał własną świetlicę w tzw. "domu ubogich" - dawnym szpitalu.

Tajne nauczanie w Kołaczycach


Dom Jana Baystaka

Podczas wojny w Kołaczycach prowadzono tajne nauczanie. Człowiekiem, który mimo niebezpieczeństwa postanowił zorganizować tajne nauczanie w zakresie szkoły średniej,byłJan Baystak. Rozpoczął on tajną działalność pedagogiczną już w roku 1940. Tajne nauczanie w Kołaczycach było podporządkowane administracyjnie tajnemu nauczaniu w Jaśle. Początkowo uczniowie organizowani byli w tzw. dwójki. Ten system pozwalał na dobrą konspirację, a w razie nakrycia przez patrole niemieckie, były większe szanse niewinnego uzasadnienia. Zajęcia odbywały się w różnych miejscach: w małym domku rodzinnym Jana Baystaka (na zdjęciu) lub w ogrodzie, w polu wśród zbóż, w lesie nad rzeką, w zależności od aktualnych możliwości i stopnia zagrożenia przez Niemców. Niejednokrotnie lekcje były przerywane przyjazdem "budy" - gestapo" - , które dokonywało aresztowań lub polowania na ludzi. Trudność stanowił brak podręczników. Nie zawsze jednak można było je ze sobą zabierać, ze względu na wzmożone patrole niemieckie, które czasami prowadziły czasami rewizję przechodniów. Wówczas nauka odbywała się systemem pamięciowym. Po przerobieniu pierwszej klasy gimnazjum i pomyślnym zdaniu egzaminów przechodziło się do klasy drugiej. Nie było żadnych dyplomów, świadectw, tylko uścisk dłoni i życzenia kontynuowania dalszej nauki. Kolejnym etapem nauczania było udostępnienie przez kierownika szkoły podstawowej, Władysława Pazdro, swojego mieszkania, w którym można było pomieścić większą grupę osób. Mieszkanie to znajdowało się budynku urzędu gminnego. Wykładowcą nadal był Jan Baystak. W latach 1940 - 1943 grupa uczniów przerobiła pełny zakres materiału pierwszej, drugiej i trzeciej klasy gimnazjum. Dalszą zespołową naukę musiano trzeba było przerwać z uwagi na coraz bardziej nasilający się terror niemiecki i maskymalne zagrożenie. W zimie 1945 roku cała grupa tajnego nauczania rozpoczęła naukę już w wolnej Polsce w czwartej klasie gimnazjum w Kołaczycach. Jan Baystak został jego dyrektorem. Tajne nauczanie obejmowało nie tylko program szkoły średniej, lecz także zakazaną przez okupanta część programu szkoły powszechnej. Jednym z organizatorów tego nauczania i wykładowcą była nauczycielka, Eugenia Kahlówna. Nauczyciele prowadzący tajne nauczanie nie pobierali zapłaty, jedynie rodzice uczniów starali się w miarę możliwości płacić nauczycielom w naturze produktami rolnymi. Na bazie tajnego nauczania i w oparciu o uczniów uczęszczających na komplety, istnieje do dzisiejszego dnia Liceum Ogólnokształcące w Kołaczycach.

Szkoła średnia w Kołaczycach:


Licuem ogólnokształcące

W lutym 1945 roku projektowano zorganizować w Kołaczycach szkołę średnią, która byłaby przedłużeniem tajnego nauczania. Kuratorium Okręgu Szkolnego w Rzeszowie przychylając się do prośby mieszkańców Kołaczyc, powierzyło Janowi Baystakowi zorganizowanie Gimnazjum i Liceum w Jaśle Ponieważ w Jaśle nie było omieszczenia na szkołę, na skutek nieomal całkowitego zniszczenia miasta, byłe starostwo powiatowe poleciło zorganizowanie jasielskiego Gimnazjum i Liceum w Kołaczycach. Ogłoszono wpisy, przeprowadzono egzaminy wstępne. Młodzież zgłaszała się z całego powiatu. Zebrało się 231 uczniów. Zorganizowano 9 oddziałów. Kierownictwo Szkoły Podstawowej oddało do tymczasowego użytku szkoły średniej cztery sale lekcyjne i maleńki gabinet na pierwszym piętrze. Zrobiono też jedną klasę w opuszczonym pożydowskim domu. Szkoła rozpoczęła pracę, nauka odbywała się na dwie zmiany. Pierwszym dyrektorem, jak i wykładowcą był znany już Jan Baystak. Nauczycielami w nowej szkole byli: Mieczysław Bagan, Stanisław Bezłowski, Franciszek Gustek, Wanda Krupa, Józef Lesikiewicz, Jan Lisowski, Stefan Martowicz, Franciszek Paczosa, Józef Ślisz, i ksiądz Andrzej Filipek. W 1948 roku Ministerstwo Oświaty zatwierdziło ostatecznie samodzielne Państwowe Gimnazjum i Liceum już w Kołaczycach. Od tego okresu zaczęła się normalnie zorganizowana praca w szkole. Od 1 września 1952 roku funkcję dyrektora objął wykładowca tej szkoły, Józef Ślisz. W roku 1953 zorganizowano Komitet Budowy Szkoły, który zabrał się energicznie do gromadzenia funduszów i materiałów budowlanych. W krótkim czasie zgromadzono około 160 tysięcy złotych. Budowę szkoły włączono do centralnego planu inwetycyjnego na rok 1956 rok. W 1956 roku Przedsiębiorstwo Budowlane w Kołaczycach rozpoczęło budowę szkoły. Już w roku szkolnym 1958/1959 rozpoczęto naukę w nie tynkowanym jeszcze na zewnątrz budynku. W 1962 roku obok szkoły został wybudowany internat, który mógł pomieścić 80 osób. W czerwcu 1970 roku odbył się zajzd absolwentów, który był podsumowaniem dorobku szkoły na 25-leciu i zamknął jakby pierwszy rozdział jej działalności. Na uroczystości nadano jej imię Marii Skłodowskiej - Curie, a z wolnych wpłat uczestników ufundowano szkolny sztandar. W roku 1975 Liceum Ogólnokształcące imienia Marii Skłodowskiej - Curie weszło w skład Zespołu Szkół Gminnych.

Szkoła Podstawowa w Kołaczycach:


Szkoła Podstawowa

Początki Szkoły Podstawowej w Kołaczycach przypadają na epokę renesansu i reformacji. Około 1595 roku istniała tu szkoła parafialna.

Większy rozwój szkolnictwa przypada na okres wielkich wpływów reformacji. W powiecie jasielskim kwitł arianizm. Reformacja nie ominęła szkoły w Kołaczycach. Wizytacja z 1602 roku dowodzi, że kantor szkoly był potencjalnym heretykiem, a uposażenie nauczyciela spoczywało na barkach proboszcza i mieszczan. Na program szkolny składał się katechizm, śpiew kościelny, nauczanie podstaw łaciny, ministrantury, oraz czytanie i pisanie. w okresie porozbiorowym szkoły w Galicji były zorganizowane wg ustawy szkolnej z rok 1805, opracowanej na zlecenie cesarza Franciszka I. Wprowadzono szkołę trywialną, w której nauka odbywała się w dwu oddziałach. Pierwszy - dwuletni, drugi - jednoroczny. Panowała nauka pamięciowa w języku niemieckim, a obowiązywała dyscyplina kija. Po 1800 roku istniała w Kołaczycach szkoła trywialna, a zanika szkoła parafialna. W 1869 roku autriacka ustawa szkolna wprowadziła szkołę ludową. Wiąże się to z powstaniem sejmów krajowych dla Galicji. Nauka miała być powszechna, a językiem wykładowym, język danego kraju. Troskę o szkoły na terenie przejmują rady szkolne(powiatowe).


Kalendarium ważniejszych
wydarzeń szkoły XIX - XX wieku


Do 1880 roku - nauka odbywała się w czterech klasach szkolnych (w dzisiejszym budynku Urzędu Gminy)
1880 rok - zaczęto budowę budynku szkoły (dzisiejszy budynek przedszkola)
1894 rok - poświęcenie sztandaru szkoły
1898 rok - przedstawienia amatorskie UPT:"Błażek opętany" i "Gwiazda polarna"
1898 rok - obchody 100 - letniej rocznicy urodzin Adama Mickiewicza, w szkole otwarto czytelnię (162 książki)
1902 rok - uroczystości grunwaldzkie w Kołaczycach
1903 rok - uczczono pochodem rocznicę Konstytucji 3 Maja
1903 rok - umieszczono na wieży szkoły nowy zegar
1907 rok - wynajęcie u Korporacji Zarządu Funduszu dla Ubogich (tzw. dziadownia) - pięciu sal na lekcje
1908 rok - próby stworzenia szkoły przemysłowej dla chłopców
1910 rok - w szkole zrobiono wodociągi
1915 rok - szkoła uszkodzona w czasie ofensywy gorlickiej
1919 rok - Rada Szkolna Okręgowa znosi naukę języka niemieckiego w klasach trzecich i czwartych
1923 rok - zorganizowano Radę Pedagogiczną
1924 rok - odnowiono budynek szkoły
1925 rok - zorganizowano szkołę siedmioklasową
1933 rok - przy szkole powstaje Towarzystwo Popierania Budowy Publicznych Szkół Powszechnych
Od 1933 roku - prowadzono akcję dożywiania dzieci
1939 rok - zorganizowanie 600 lat Parafii Kołaczyce
1939 rok - 1940 rok - szkoła zajęta przez wojska niemieckie
1942 rok - otwarto szkolną kuchnię
1943 rok - część szkoły zajęta na magazyny Spółdzielni Rolniczo Handlowej
1944 rok - nauka w Domu Ludowym w Nawsiu Kołaczyckim
1945 rok - uruchomienie szkoły
1945 rok - utworzenie "ogniska" Związku Nauczycielstwa Polskiego
1945 rok - powołanie Komitetu Rodzicielskiego
1945/46 rok - nauka odbywała się w domu po żydzie Waldzie
1946 rok - wydzierżawiono cztery sale lekcyjne w budynkach prywatnych z powodu dużej ilości dzieci
1975 rok - oddano do użytku nowy budynek Szkoły Podstawowej
1979 rok - powołano Stowarzyszenie Miłośników Kołaczyc z inicjatywy nauczycielki szkoły mgr Wandy Szot Mitoraj
1999 rok - reorganizacja Szkoły Podstawowej w: sześcioletnią Szkołę Podstawową i trzyletnie Gimnazjum
13-14 X 2000 rok - jubileusz Szkoły Podstawowej
Copyright © 2006-2017, Urząd Miejski w Kołaczycach